|
Kanun
No. 4982 |
Kabul Tarihi : 9.10.2003
|
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.- Bu Kanunun amacı;
demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan
eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine
uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.- Bu Kanun; kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde
uygulanır. 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3.- Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu
Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve
kapsama dahil olan bilgi edinme
başvurusu yapılacak bütün makam ve
mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu
Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını
kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran
gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve
kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda
yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü
veriyi,
d) Belge: Kurum ve
kuruluşların sahip oldukları bu Kanun
kapsamındaki yazılı, basılı veya
çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat,
kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve
video kaseti, harita, elektronik ortamda
kaydedilen her türlü bilgi, haber ve
veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye
erişim: İstenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca,
başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini,
kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya
belgenin aslını inceleyerek not almasına
veya içeriğini görmesine veya işitmesine
izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme
Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4.- Herkes bilgi edinme
hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile
Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel
kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle
veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak
kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar. Türkiye'nin taraf olduğu
uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5.- Kurum ve kuruluşlar, bu
Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her
türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru
sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve
teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler. Bu
Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6.- Bilgi edinme başvurusu,
başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,
oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi
tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki
belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa
yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve
imzasının veya yazının kimden neşet
ettiğinin tespitine yarayacak başka
bilgilerin yasal olarak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik ortamda veya
diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler
açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7.- Bilgi edinme başvurusu,
başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri gereği bulunması
gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma,
araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde
oluşturulabilecek türden bir bilgi veya
belge için yapılacak başvurulara olumsuz
cevap verebilirler.
İstenen
bilgi veya belge, başvurulan kurum ve
kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa,
başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa
gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak
bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi
veya belgeler
MADDE 8.- Kurum ve kuruluşlarca
yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve
benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi
veya belgeler, bilgi edinme başvurularına
konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya
açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde,
ne zaman ve nerede yayımlandığı veya
açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge
verme
MADDE 9.- İstenen bilgi veya
belgelerde, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler ile
açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte
bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya
belge, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma
gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10.- Kurum ve kuruluşlar,
başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir
kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği
kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya
kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği
hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı
belgeler için, söz konusu belgenin
aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki
bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı
bir şekilde elde edilmesi mümkün ise,
belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak
sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru
sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet
tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir
kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.- Kurum ve kuruluşlar,
başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye
erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar.
Ancak istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka
bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun
görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru
içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya
belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır.
Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun
gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve
onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce
bildirilir.
10 uncu
maddede belirtilen bilgi veya belgelere
erişim için gereken maliyet tutarının idare
tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi
onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse
talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12.- Kurum ve kuruluşlar,
bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik
ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın
gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları
belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13.- Bilgi edinme istemi 16
ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle
reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden
itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz
edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz
iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar,
Kurulun istediği her türlü bilgi veya
belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle
yükümlüdürler. Kurula itiraz, başvuru
sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14.- Bilgi edinme
başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar
üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplere dayanılarak verilen kararları
incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi
edinme hakkının kullanılmasına ilişkin
olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul;
birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel
kurullarının kendi kurumları içinden
önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza
hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku
alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme
yeterliliğine sahip kişiler içinden
göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel
müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve
bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi
üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde
çalışan hâkimler arasından Bakanlar
Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları
aranır.
Kurul
Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından
seçilir.
Kurul, en
az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her
zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev
süresi sona erenler yeniden seçilebilirler.
Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye,
yerine seçildiği üyenin görev süresini
tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine
devam eder.
Kurul
üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı
Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak
kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün
için uhdesinde kamu görevi bulunanlara
(1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara
ise (2000) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde
damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve
çalışma grupları kurabilir; ayrıca gerekli
gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer
kurum ve kuruluşların ve sivil toplum
örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak
üzere toplantılarına katılmaya davet
edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından
yerine getirilir.
Kurulun
görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve
usuller Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe
konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15.- Yargı denetimi dışında
kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına
dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme
hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16.- Açıklanması hâlinde
Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî
savunmasına ve millî güvenliğine açıkça
zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet
sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi
veya belgeler
MADDE 17.- Açıklanması ya da
zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya
haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18.- Sivil ve askerî
istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır. Ancak, bu bilgi
ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve
meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise,
istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 19.- Kurum ve kuruluşların
yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması
veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel
hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin veya
soruşturmayı yürüten görevlilerin
hayatını ya da güvenliğini tehlikeye
sokacak,
c) Soruşturmanın
güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması
gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına
neden olacak veya soruşturma ile ilgili
benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının
temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 20.- Açıklanması veya
zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol
açacak,
b) Suçların önlenmesi
ve soruşturulması ya da suçluların
kanunî yollarla yakalanıp
kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin
gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek,
d) Hakkında dava
açılmış bir kişinin adil yargılanma
hakkını ihlâl edecek,
nitelikteki bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri
Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086
sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu,
6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21.- Kişinin izin verdiği
hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde
kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve
ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu
yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel
bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar
tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün
önceden haber verilerek yazılı rızası
alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22.- Haberleşmenin gizliliği
esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23.- Kanunlarda ticarî sır
olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile,
kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya
tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24.- Fikir ve sanat
eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun
hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25.- Kurum ve kuruluşların,
kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi
personeli ile kurum içi uygulamalarına
ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı
dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme
hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26.- Kurum ve kuruluşların
faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve
tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı
kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik,
tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme
yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da
kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların
alacakları kararlara esas teşkil etmesi
kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27.- Tavsiye ve mütalaa
talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28.- Gizliliği kaldırılmış
olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına
girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına
açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29.- Bu Kanunun
uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı
bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında, işledikleri fiillerin genel
hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla,
tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin
cezaları uygulanır. Bu Kanunla erişilen
bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz
ve kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30.- Kurum ve kuruluşlar, bir
önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan
bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak
bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru
sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır
niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da
bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi
veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun
reddedilmesi üzerine itiraz edilen
başvuru sayısı ile bunların sonuçlarını,
gösterir bir rapor hazırlayarak, bu
raporları her yıl Şubat ayının sonuna
kadar Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları
raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili
oldukları bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel
raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların
raporları ile birlikte her yıl Nisan
ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet
Meclisine gönderir. Bu raporlar takip
eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31.- Bu Kanunun uygulanması
ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine
ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip
eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
MADDE 32.- Bu Kanun yayımı
tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33.- Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.
