|
Petrol
aramalarinda uzmanlarin ana hedefinin petrol
kapanlarinin saptanmasi oldugu açiktir. Bu nedenle
petrol aramalari öncelikle bir jeoloji sorunudur ve
özel bilgi ve teknigi gerektirir. Yeraltindaki
petrolün varligini dogrudan gösteren hiçbir yöntem
yoktur. Petrol aramaciliginda ilk evre,
hidrokarbonlarin mevcut olabilecegi jeolojik açidan
uygun yerleri tespit etmektir. Bu asamada havadan ve
uzaydan çekilmis fotograflardan siklikla
yararlanilir. Petrol aranacak yörenin öncelikle
sedimanter (çökel-tortul ) kayalardan olusmasi
gereginin yani sira, petrol olusturmus olmasi
muhtemel ana kayanin, olusan petrolün içinde
birikebilecegi hazne kayanin, hazne kayanin içinde
petrolü kapanlayip, kaybolmasini önleyecek örtü
kayanin varligi gibi hususlar öncelikle göz önünde
bulundurulur. Ayrica bölgedeki kaya çesitleri ile
bunlarin yayilislarinin, konumlarinin ve jeolojik
yaslarinin, yerkabugundaki kivrim ve kiriklarin
olusturdugu yapisal sekillerin belirlenmesi,
kayalarin çökelme ortamlarinin arastirilmasi
gerekmektedir. Bütün bu bilgilerin toplanmasi için
koordineli ve entegre bir çalisma gereklidir.
Petrol ve gaz sahalarinin bulunmasi için öncelikle jeolojik
etütler yapilir. Bunu yerkabugunun çesitli fiziksel
özelliklerini ölçen, basta sismik olmak üzere
gravite, manyetik ve rezistivite gibi jeofizik
etütler izler. Yeraltindaki hidrokarbon
birikintilerini bulmak için en çok kullanilan yöntem
olan sismikte; suni bir kaynaktan yeraltina
gönderilen ses dalgalari çesitli kayalardan
yansiyarak yeryüzüne döner ve jeofon adi verilen
aletlerle kaydedilirler. Bu kayitlar karmasik
bilgisayar programlari ile islenerek yorumlanir ve
muhtemel petrol birikintilerinin yerleri tespit
edilir. Ancak yeraltindaki bir petrol ve gaz
rezervuarinin mevcudiyeti yalnizca kuyu açarak,
üretim yapmakla belirlenebilir. Özetle; jeolojinin
laboratuar hizmetleri dahil her dali kullanilarak
yapilan çalismalar sonucunda bir bölgenin petrol
potansiyeli olumlu görüldügü takdirde, jeofizik
yöntemler yardimiyla petrol kapani olabilecek
noktalarin tespiti yapilir ve bütün bunlardan sonra
tespit edilen noktalarin delinmesi (sondaj) petrol
aramaciligi zincirinin son halkasini olusturur.
Yeni bir petrol sahasi
bulma ümidiyle açilan ilk kuyuya “arama kuyusu”
denir. Bu kuyuda petrol veya gaz bulunursa, kuyu
“kesif kuyusu” olarak adlandirilir. Kuyuda petrol ve
gaz bulunmazsa “kuru kuyu”, yalnizca su alinirsa
“sulu kuyu” diye isimlendirilir. Kesif kuyusundan
sonra, ayni rezervuar üzerinde kesfi teyit etmek ve
sahanin büyüklügünü belirlemek amaciyla açilan
kuyulara “tespit kuyusu” denir.
 |